Çalışma Masası Ölçüleri Nasıl Belirlenir?

Çalışma masası ölçüleri iki ayrı soruya bakar: genel kılavuz değeri kaç cm ve sizin masanız kaç cm olmalı. İlkinin cevabı hemen aşağıdaki tabloda, kaynağıyla birlikte: Almanya’nın işyeri teknik kuralı ASR A6’ya göre oturarak çalışılan masada 74 cm (±2 cm) yükseklik, ekranlı çalışmada en az 160 × 80 cm çalışma yüzeyi. İkinci soru ölçümle cevaplanır; çünkü kullandığınız ekran, masada açılan evrak ve odanın kapı yönü hiçbir kılavuz tabloya girmez. Önce değerler, sonra yedi adımlık ölçüm sırası.

Genel Kılavuz Değerleri: Çalışma Masası ve Çalışma Alanı

Aşağıdaki sayılar genel kılavuz değerleridir; resmî kurumların yayımladığı işyeri kurallarından ve kılavuzlarından alındı. Bizim ürünlerimizin ölçüsü değildir ve ürün taahhüdü olarak okunmamalıdır. Hangi modelin ölçüsünün ne olduğu ayrı bir sorudur ve teklif aşamasında cevaplanır.

Ölçü	Genel kılavuz değeri	Kaynak
Oturarak çalışılan sabit masa yüksekliği	74 cm (±2 cm)	ASR A6, Abb. 6 — DIN EN 527-1:2011-08 ölçülerine atıfla
Kademesiz yükseklik ayarlı (otur-kalk) çalışma yüzeyi	65–125 cm aralığı	ASR A6 §6.3.9
Ayakta çalışılan masa yüksekliği	105 cm (±2 cm)	ASR A6, Abb. 7 — DIN EN 527-1:2011-08 ölçülerine atıfla
Ekranlı çalışmada çalışma yüzeyi	en az 160 × 80 cm; tek ekran ve az evrak varsa genişlik 120 cm’ye, yalnız ekran ve klavye kullanılıyorsa 80 × 80 cm’ye inebilir	ASR A6 §6.3.10(2) ve (3)
Masa altı diz ve bacak boşluğunun genişliği	en az 85 cm	ASR A6 §6.3.9(4)
Ekran ile göz arası görüş mesafesi	en az 50 cm; genel aralık 40–74 cm	ASR A6 §6 · CCOHS (Kanada)
Masanın hemen önündeki serbest hareket alanı	en az 1,50 m², genişlik ve derinlik en az 100 cm; yan yana dizilmiş masalarda genişlik en az 120 cm	ASR A6 §6.3.9(3) · ASR A1.2 §5.1.1
Çalışma odasının taban alanı	ilk çalışma yeri için en az 8 m², her ek çalışma yeri için en az 6 m²; mobilya ve dolaşım payı dâhil kişi başı referans oda tipi ofiste 8–10 m², açık ofiste 12–15 m²	ASR A1.2 §5(3) ve §5(4)

Kaynaklar: ASR A6 “Bildschirmarbeit” (Ausschuss für Arbeitsstätten / BAuA, 02/2024) · ASR A1.2 “Raumabmessungen und Bewegungsflächen” (BAuA, 01/2022) · CCOHS — Office Ergonomics: Positioning the Monitor. Kaynaklara erişim tarihi: 20 Eylül 2026.

Türkiye mevzuatı çalışma masası için santim cinsinden bir ölçü şartı koymaz; nitel koşul yazar. Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik şöyle der: “Çalışma masası veya çalışma yüzeyi; ekran, klavye, dokümanlar ve diğer ilgili malzemelerin rahat bir şekilde düzenlenebilmesine olanak sağlayacak şekilde, yeterli büyüklükte ve ışığı yansıtmayacak nitelikte olmalıdır.” İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik de taban alanının “yeterli olması”nı ister, metrekare vermez. Bu yüzden yukarıdaki sayılar için “yasal ölçü budur” demiyoruz: bunlar yabancı resmî kurumların kılavuz değerleridir, Türkiye’deki yasal şart ise niteldir.

Çalışma Masası Ölçüsünü Belirleyen Dört Değişken

Kılavuz değerleri başlangıç noktasıdır, bitiş değil. Sizin masanızın ölçüsü masanın kendisinden değil masanın işinden çıkar. Dört değişken hesabı birlikte kurar:

• Yüzeyde ne duracak: tek ekran mı iki ekran mı, klavye dışında evrak açılıyor mu, telefon ve yazıcı çıktısı aynı anda masada mı duruyor.
• Kaç kişi çalışacak: tek kişilik bir masa mı, karşılıklı bir düzen mi, yoksa yan yana çalışan bir ekip mi.
• Sandalye ne kadar geri çekiliyor: masanın kapladığı yer tablanın ölçüsü değil, tabla artı sandalyenin geri çekildiği mesafedir.
• Oda ne izin veriyor: duvar uzunlukları, kapının açılım yönü, koridor genişliği, priz ve veri çıkışlarının yeri.

Bu dördü yazılmadan seçilen masa, odaya girdiği gün sürpriz üretir. Yazıldığında ise geriye tek iş kalır: ölçmek.

Kendi Masanızın Ölçüsünü Adım Adım Nasıl Çıkarırsınız?

Ölçüm yeni masayı seçmeden önce, şu an çalıştığınız yerde yapılır. Elinizde mezura, kâğıt ve kalem olsun; sıra şöyle işler:

1. Oturma referansınızı alın. Rahat çalıştığınız bir yere oturun. Ön kolunuz yere paralelken dirseğinizin bulunduğu yüksekliği ölçün ve kâğıdın başına yazın. Bu sayıyı ASR A6’nın 74 cm (±2 cm) kılavuz değeriyle karşılaştırın; aradaki fark, sandalye yüksekliğiyle mi yoksa masa seçimiyle mi kapanacağını gösterir.
2. Yüzey listesini çıkarın. Masada gün boyu ne duruyor? Ekran, klavye, açılan evrak, telefon, not defteri. Ara sıra kullanılanları listeye koymayın; onlar masayı gereksiz büyütür.
3. Çalışma genişliğini ölçün. Listedeki eşyaları hâlihazırdaki yüzeye yan yana dizin. Klavyenin iki yanında ellerinizin rahat durduğu noktaları işaretleyin ve uçtan uca ölçün. Çıkan sayı sizin gerçek genişliğinizdir; üzerine kenarda kalmasını istediğiniz payı ekleyin.
4. Derinliği ölçün. Ekranı gözünüzü zorlamadan gördüğünüz noktaya getirin. Ekranın arka kenarı ile masanın ön kenarı arasını ölçün; ekran ayağının kapladığı yeri de bu ölçünün içinde sayın.
5. Geri çekme payını ölçün. Sandalyeye oturun, rahatça kalkabileceğiniz kadar geri çekin ve masanın kenarı ile sandalyenin arkası arasını ölçün.
6. Geçiş payını ekleyin. Sandalyenin arkasından biri yürüyecekse koridor genişliğini ayrıca ölçün ve geri çekme payının üstüne ekleyin. Bu iki ihtiyaç aynı boşluktan karşılanmaz.
7. Odanın sınırlarını yazın. Duvar uzunlukları, kapı genişliği ve kanadın açılım yayı, koridor, pencere altı derinliği, priz ve veri çıkışlarının duvardaki yeri.

Yedi adımın sonunda elinizde üç masa ölçüsü ve bir oda krokisi olur. Karşılaştırma buradan sonra tahminle değil kendi sayılarınızla yapılır.

Neyi Nasıl Ölçersiniz?

Bu tabloda hazır bir değer yok; yukarıdaki kılavuz tablosu onu zaten veriyor. Burada her satırda bir ölçüm işi ve o işin hangi kararı kilitlediği yazıyor.

Ölçülecek şey	Nasıl ölçülür	Hangi kararı belirler
Çalışma genişliği	Gün boyu masada duran eşyaları yan yana dizip uçtan uca ölçün	Masanın en ölçüsü; bir kenara kaç kişinin sığacağı
Ekran mesafesi	Ekranı rahat gördüğünüz noktaya getirip ekranın arkası ile masanın ön kenarı arasını ölçün	Masa derinliği
Dirsek hattı	Otururken ön kolunuz yere paralelken dirsek yüksekliğinizi ölçün	Model karşılaştırırken kullanacağınız yükseklik referansı
Geri çekme payı	Sandalyeyi kalkabileceğiniz konuma çekip masa kenarı ile sandalyenin arkası arasını ölçün	Masanın odada kapladığı gerçek alan
Geçiş koridoru	Sandalyenin arkasından yürüyen biri için gereken genişliği ayrı ölçün	Masalar arası mesafe ve sıra düzeni
Kapı ve koridor	Kapı genişliğini, kanadın açılım yayını ve koridoru ölçün	Masanın odaya girip giremeyeceği
Priz ve veri çıkışı	Çıkışların zeminden ve köşeden uzaklığını ölçün	Masanın hangi duvara yerleşeceği

Genişlik: Masanın Üzerinde Ne Duracağı Kararı

Genişliği eşya listesi belirler. ASR A6 bu kararı üç kademede tarifliyor: ekranlı çalışmada yüzey en az 160 × 80 cm olmalı, tek ekranla ve az evrakla çalışılıyorsa genişlik 120 cm’ye indirilebiliyor, yalnız ekran ve klavye kullanılan yerde ise mutlak asgari 80 × 80 cm. Kendi listeniz bu üç kademeden hangisine düşüyor, önce ona bakın.

Ölçümü tabloya tercih etmenin nedeni basit. Kullandığınız ekranın ayağı, klavyenizin boyu ve evrakla çalışma alışkanlığınız kılavuza girmez, ölçüme girer. İki ekran kullanıyorsanız ikisini de yan yana dizip ölçün; tek ekran ölçüsüne sonradan pay eklemek çoğu zaman tutmaz.

Derinlik: Ekran Mesafesi ve Arkada Kalan Kablo Payı

Derinliği iki şey belirler: ekranı rahat gördüğünüz uzaklık ve ekranın önünde kalması gereken çalışma alanı. ASR A6 ekranlı çalışmada yüzey derinliğini en az 80 cm olarak veriyor ve ekran ile göz arasında en az 50 cm mesafe istiyor; Kanada’nın resmî kurumu CCOHS ise pratikte görülen aralığı 40–74 cm olarak tarif ediyor. Ekran ayağı derin yer kaplıyorsa bu mesafe büyür, ekran duvara sabitlenmişse küçülür.

Derinlik kararının ikinci yarısı masanın arkasındadır. Kablo ve priz için yer kalmıyorsa masa duvara tam dayanamaz, dayanamadığı kadar da odadan yer alır. Bunu masanın ölçüsü değil odanın yerleşimi olarak düşünmek gerekir; ölçüyü alırken duvar ile masa arasında bırakacağınız payı ayrıca not edin.

Sandalye Geri Çekildiğinde Masa Ne Kadar Yer Kaplar?

Masa ölçüsü doğru olsa bile oda dar kalabilir. Çünkü masanın kapladığı yer tablanın ölçüsü değildir; tabla artı sandalyenin geri çekildiği mesafedir. ASR A6 bu alanı ayrı bir kalem olarak yazıyor: masanın hemen önünde en az 1,50 m² serbest hareket alanı kalmalı ve bu alanın genişliği ile derinliği en az 100 cm olmalı. Yan yana dizilmiş masalarda aynı kural genişliği en az 120 cm’ye çıkarıyor. Masa altı tarafında ise diz ve bacak boşluğunun genişliği için en az 85 cm veriliyor.

Kendi sayınızı bulmak için tahmin etmeyin, oturarak ölçün: kalkarken sandalyeyi ne kadar geri ittiğinizi ölçün, sayı budur. Arkanızdan biri geçecekse hesap bir kat daha büyür; geri çekme payı ile geçiş koridoru aynı boşluktan karşılanamaz, ayrı ayrı ölçülüp toplanır. Kapının açılım yayı da burada devreye girer, çünkü kanadın süpürdüğü alan masaya verilemez.

Kullanım Senaryosuna Göre Ne Değişir?

Yöntem aynı kalır, belirleyici değişken yer değiştirir. Dört tipik durumda hesabın ağırlık merkezi şöyle kayar.

Tek kişilik masa

Belirleyici olan kişinin kendi çalışma genişliğidir. Yukarıdaki yedi adım tek başına yeterlidir; oda yalnız üst sınırı koyar. Karşılaştırma yaparken ofis masası ve çalışma masası seçenekleri sayfasındaki modelleri kendi üç ölçünüzle okuyun.

Karşılıklı ve ikili düzen

Karşılıklı oturulan bir masada derinlik iki kişinin çalışma alanını birden karşılar ve ekranların konumu ayrıca konuşulur. Yan yana çalışan iki kişide ise kişi başına hesap yapılır, araya ayrım payı eklenir; ASR A6’nın yan yana masalar için verdiği en az 120 cm’lik hareket alanı genişliği bu düzende belirleyici olur. İkili, üçlü ve dörtlü düzenler ayrı bir başlıkta toplanır: ikili ve dörtlü çalışma grupları.

Yönetici odasındaki masa

Burada masanın karşı tarafı da hesaba girer. Masanın önüne oturan biri olacaksa o sandalyenin geri çekilme payı ayrıca ölçülür ve odanın geçiş hattına eklenir. Tek kişilik hesapla kurulan bir yerleşim, ilk ziyaretçide sıkışır.

Toplantı işlevi olan masa

Masanın etrafına düzenli olarak birkaç kişi oturuyorsa artık çalışma masası hesabı yetmez; kenar başına kaç kişinin oturacağı sorusu başlar. O hesap ayrı bir yerden yürür, toplantı masası ölçüleri rehberinde adım adım anlatılıyor.

Bir Alanda Kaç Çalışma Masası Sığar?

Alan hesabının kaba çerçevesi kılavuzlarda var. ASR A1.2, çalışma odasının taban alanını ilk çalışma yeri için en az 8 m², her ek çalışma yeri için en az 6 m² olarak yazıyor; mobilya ve dolaşım payı dâhil kişi başı referansı ise oda tipi ofiste 8–10 m², açık ofiste 12–15 m² veriyor. Bu sayılar odanın kaç kişiyi taşıyabileceğini kabaca gösterir, masanın ölçüsünü değil.

İnce hesap için bir birim belirleyin: bir kişinin çalışma genişliği artı ayrım payı. Alanı bu birimle bölünce kaç kişilik düzenin sığdığı çıkar. Sık yapılan hata, tek kişilik ölçüyü kişi sayısıyla çarpmaktır; ortak bir tablada ayrım payı ve sıraların nasıl dizildiği sonucu değiştirir, sırtı sırta bakan iki sıra aynı alanda yan yana duran iki sıradan farklı davranır. Birim yöntemi sonradan kişi eklendiğinde düzeni baştan kurmaktan da korur. Yerleşimin tamamını kurgularken ekip düzeni planlaması adımlarını da gözden geçirin.

Odanın Sessiz Sınırları: Kapı, Priz ve Ek Parçalar

Kapı genişliği listeden en kolay düşen ölçüdür. Masa odaya sığsa bile kapıdan geçmiyorsa karar geçersizdir; tablanın hangi kapıdan ve hangi konumda gireceği masa seçilmeden sorulur. Priz ve veri çıkışlarının yeri ise masanın hangi duvara yerleşeceğini doğrudan belirler.

Masanın yanına keson, arkasına etajer gelecekse bu parçaların yerde kaplayacağı alanı ölçüye başlamadan sorun. Bir modelin adında keson ya da etajer geçmesi o parçanın ölçüsü hakkında bilgi vermez; yerleşimde ne kadar yer tutacağı seçim ve teklif aşamasında netleşir.

En Sık Yapılan Üç Ölçü Hatası

• Tablayı ölçüp sandalyeyi unutmak. Oda planına yalnız masanın eni ve boyu çizilir, geri çekme payı çizilmez. Çözüm: krokiye masayı değil, masa artı geri çekilmiş sandalyeyi çizin.
• Kişi sayısını çarpmak. Dört kişilik alan, tek kişilik ölçünün dört katı değildir; ayrım payı ve sıra düzeni araya girer. Çözüm: birim hesabı kurun.
• Kılavuz değerini ürün ölçüsü sanmak. 160 × 80 cm bir asgari yüzey tarifidir, katalogdaki bir modelin ölçüsü değildir. Çözüm: kılavuzu sınır olarak kullanın, model ölçüsünü ayrıca sorun.

Ne Zaman Yeniden Ölçmeye Gerek Yoktur?

Mevcut düzeniniz çalışıyorsa ve yalnız masayı yenileyecekseniz baştan kroki çıkarmanız gerekmez. Kullandığınız masanın genişliğini, derinliğini ve arkasında kalan payı ölçüp yazmak yeterlidir; zaten rahat çalışıyorsanız doğru referans kılavuz tablosu değil, o masadır. Yeniden ölçüm asıl olarak oda değiştiğinde, kişi eklendiğinde ya da masanın üzerindeki iş değiştiğinde gerekir.

Ölçü Teklif Aşamasında Nasıl Netleşir?

Ölçü ve kapsam projeye göre belirlenir. Pratikte şu demek: odanın ölçülerini, kapı ile pencere konumunu ve masada kaç kişinin çalışacağını iletirsiniz; hangi kurgunun bu odaya oturduğu bu bilgilerle değerlendirilir. Kapsam, ihtiyacınıza ve seçilen üretim malzemesine göre netleşir.

Masalar kendi üretimimizden çıkar. Özel renk ve özelleştirme talepleri de bu aşamada konuşulur. Elinizde üç ölçü ve bir oda krokisi varsa görüşme tahmin üzerinden değil sayı üzerinden ilerler; ölçüleri iletişim sayfasından gönderebilirsiniz.

Çalışma Masası Ölçüleri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Standart çalışma masası yüksekliği kaç cm?

Almanya’nın işyeri teknik kuralı ASR A6, oturarak çalışılan sabit masa için 74 cm (±2 cm) yüksekliği kılavuz değer olarak gösteriyor ve bu ölçüyü DIN EN 527-1:2011-08’e dayandırıyor. Ayakta çalışılan masada karşılık gelen değer 105 cm (±2 cm), kademesiz ayarlı yüzeylerde ise 65–125 cm aralığı. Türkiye mevzuatı bu konuda santim vermez.

Bir kişi için ofiste kaç m² gerekir?

ASR A1.2, çalışma odasının taban alanını ilk çalışma yeri için en az 8 m², her ek çalışma yeri için en az 6 m² olarak yazıyor. Aynı kural, mobilya ve dolaşım payı dâhil kişi başı referansı oda tipi ofiste 8–10 m², açık ofiste 12–15 m² olarak veriyor.

Standart bir çalışma masası ölçüsü var mı?

Kılavuz değer var, tek bir doğru sayı yok. ASR A6 ekranlı çalışma için en az 160 × 80 cm yüzey tarifler ve koşullara göre 120 cm genişliğe, en sınırlı durumda 80 × 80 cm’ye iner. Hangi kademede olduğunuzu masada duracak eşyaları ölçerek bulursunuz; piyasada dolaşan ve kaynağı gösterilmeyen santim listelerini ölçüt almayın.

Ölçüye odadan mı kişiden mi başlamalıyım?

Kişiden. Önce bir kişinin çalışma genişliği ve derinliği çıkar, sonra bu birim odaya yerleştirilir. Odadan başlanırsa masa odaya sığar ama çalışmaya yetmeyebilir.

Karşılıklı oturulan bir masada ölçü nasıl değişir?

Derinlik iki kişinin çalışma alanını birden karşılamak zorundadır ve ekranların konumu ayrıca konuşulur. Bu düzen tek kişilik ölçünün iki katı olarak hesaplanmaz; iki ölçüm ayrı alınır ve aradaki ekran hattı buna göre planlanır.

Arka arkaya iki masa yerleştireceğim, neyi ölçmeliyim?

İki sandalye de geri çekilmiş hâldeyken bir masanın kenarından diğerinin kenarına kadar olan mesafeyi ölçün. Aradan biri yürüyecekse bu mesafeye koridor da eklenir; ASR A6 yan yana dizilmiş masalarda hareket alanı genişliğini en az 120 cm olarak veriyor.

Masa yüksekliğini neye göre karşılaştırmalıyım?

Kendi dirsek hattınıza göre. Oturduğunuzda ön kolunuz yere paralelken dirseğinizin bulunduğu yükseklik sizin referansınızdır; bunu ASR A6’nın 74 cm (±2 cm) kılavuz değeriyle karşılaştırın. Sandalyenin oturma yüksekliği de aynı hesaba girdiği için ikisi birlikte değerlendirilir.

Teklif için hangi ölçüleri göndermem gerekir?

Odanın en ve boy ölçüsü, kapı ile pencere konumu ve masada kaç kişinin çalışacağı başlangıç için yeterlidir. Çalışma genişliği, derinlik ve geri çekme payını da ölçtüyseniz değerlendirme tek turda biter.